Module V

MEDIA UG KULTURA

I.    ANG MEDYA SA KINABUHI NI TIYA BELEN

Sayu sa buntag samtang mag-andam si Tiya Belen sa pamahaw sa iyang mga pagumangkon, naandan na niya nga magpasalida sa telebisyon aron motan-aw sa unang balita sa sayong buntag.  Sa nakalakaw na ang iyang mga pagumangkon ngadto sa tunghaan, ablihan ni Tiya Belen ang iyang radyo aron pagpaminaw sa mga komentaryo sa mga announcers diha sa mga programa sa radyo. Samtang nanglimpyo si Tiya Belen sa balay maglanuglanug ang drama sa radyo. Ang iyang pagpaminaw sa mga  drama molungtad hangtud sa iyang pagpanglaba. Sa dihang haduol na ang paniudto, mag-andam na usab si Tiya Belen sa ilang pagkaon. Sa iyang pagpangandam mo-abli siya og balik sa telebisyon aron sa pagtan-aw sa programa nga naghisgut sa mga kinabuhi sa mga kababay-an. Kining iyang pagtan-aw og programa sa telebisyon moabut hangtud sa udtong tutok diin dili gayud niya sipyaton ang pagsunod sa mga salida diin siya mokatawa ug mohilak usab. Human sa paniudto, mopahulay siya sa makadiyot.

Sa taud-taud mobangon siya aron sa pagpangutaw. Ug samtang buhaton niya kini, mag-tan-aw siya sa mga drama nga iyang gisundan sa telebisyon.  Sa human na siya sa iyang trabaho mobasa siya sa mantalaan nga binisaya nga gihatud sa ilang balay matag adlaw sa newsboy.  Sa pag-abot sa kagabhion, samtang si Tiya Belen mag-andam na usab og panihapon, mo-abli na usab siya sa telebisyon aron sa pagtan-aw sa sunod nga  sugilanon sa kinabuhi ni Nene. Kini pagasundan sa iyang pagtan-aw sa balita sa telebisyon. Ug tungod kay anaa naman ang iyang mga pagumangkon, human sa panihapon si Tiya Belen molingkud na sa sala aron sa pagtan-aw sa mga teleserye. Ang katapusang programa nga iyang hulaton dayon niyang katulog mao ang kahimtang sa mga housemates.

Ang adlaw ni Tiya Belen nahimong mabulukon ug makalingaw tungod sa presensya sa medya.  Kini nahimo na nga tipik sa iyang mga inadlaw-adlaw nga kinabuhi. Ang media maoy  nagsilbi niyang kauban sa balay. Mao usab kini ang naghatag kaniya og kalingawan. Mao usab kini ang naghatag kaniya og pagtulon-an ug impormasyon mahitungod sa mga panghitabo sa iyang palibot, sa ulohan ug sa tibuok kalibutan. Sa iyang pagtan-aw og mga salida sa telebisyon, sa iyang pagpaminaw og mga komentaryo diha sa radyo, sa iyang mga pagbasa sa mga gisulat sa pamantalaan, si Tiya Belen daghan og makat-unan ug daghan usab og maamguhan nga mga mithi nga gipakita o gipadayag diha sa mga programa o salida sa telebisyon ug sa radyo. Kining iyang mga nakat-unan ug mga naamguhan daku og ikatampo sa iyang mga panglantaw sa kinabuhi ug sa pamaagi sa iyang pagpuyo niini.

II.    ANG TAHAS SA MEDIA

Ang kinabuhi ni Tiya Belen mahimo natong ehemplo sa kinabuhi sa kasagaran nga tawo tungod sa kalambigitan niini sa media. Ang presensya man gud sa medya anaa na bisan asa. Ug susama ni Tiya Belen, ang kasagaran makasinati sa media matag adlaw ug magpadayon sa paggamit sa media tungod kay aduna sila’y makuha gikan sa media ug ang media duna say mahatag kanila.  Matud pa sa usa ka batid sa natad sa komunikasyon nga si Harold Lasswell, kining paggamit sa tawo sa media nagasukad sa upat ka mga hinungdan nga importante alang kaniya — kini mao ang surveillance, interpretation, socialization and entertainment.

Ang surveillance function sa media masinati diha sa iyang mga balita ug mga inpormasyon nga gihatag sa tawo.  Tungod sa mga balita si Tiya Belen kanunay nga kahibalo sa mga panghitabo sa iyang palibot. Ang interpretation function naglangkub sa mga gihatag nga mga impormasyon mahitungod sa kahulugan ug importansya sa mga panghitabo. Gikan sa mga editorials ug opinions columns diha sa mga pamantalaan ug mga talk shows sa telebisyon, si Tiya Belen makasabut sa mga panghitabo ug makapadayag siya sa iyang kaugalingong opinyon mahitungod sa mga panghitabo. Ang socialization function sa media masinati diha sa iyang pagbuhat sa tahas sa pagpadayag ug pagpaambit og mga mithi ngadto sa tawo. Kini nga tahas nasinati ni Tiya Belen diha sa mga pahinumdum ug mga sugilanon sa radyo ug telebisyon. Ang katapusan tahas sa media mao ang entertainment. Kini mao ang tahas nga nahimong dakung hinungdan nga si Tiya Belen kanunay nagpasalida sa telebisyon ug nagpatukar sa radyo.

Tinuod nga ang gipangita ni Tiya Belen diha sa iyang paggamit og media mao ang kalingawan, apan atong kinahanglan nga maamguhan nga luyo sa iyang mga katawa ug agik-gik ug mga paghilak-hilak ug pag-ngaab, adunay mga butang nga matisuk sa hunahuna ug galamhan ni Tiya Belen ug kini mao ang mga mithi nga angayan niyang tukion ug tun-an kay kini gikan sa media ug usahay kini  sukwahi sa kultura nga iyang na nga gikadak-an ug gipuy-an.

III.    ANG  KAHIMTANG SA PAGGAMIT OG MEDIA

Sa uwahing pagtuki ug pagtuon mahitungod sa Index sa media didto sa ulohan, nahimong tataw  kung unsa ang mga mithi nga  naangkon sa kasagaran gikan sa media. Ang mga mosunod mao ang mga resulta sa mao nga pagtuon…

A.    Television

1.    Highest media consumption – Television
2.    All-time highest rating TV shows – Teledramas

B.    Radio

1.    Most desired program in  Radio – Music
2.    Least desired program in Radio – Religious

C.    Print

1.    Number one magazine – FHM
2.    Number one tabloid in MM – Abante

Sa atong makita sa natad sa telebisyon,  kini karon  ang gigamit nga medium sa kadaghanan ug ang teleserye ug drama mao ang ilang kasagaran nga tan-awon. Sa natad sa radyo, atong makita nga ang religious program mao ang pinaka-iwit sa mga gusto nga paminawon sa mga tawo. Ug sa natud sa mga mantalaan, ang resulta sa pagtuki makahatag og kabalaka kay ang pinakahalinon nga mantalaan ug magazine puros man mga sekswal og tema.

Ato karon nga gituki ang relasyon sa Media ug sa Kultura kay kita mingdawat sa kamatuoran nga aduna epekto ang exposure sa media diha sa kultura sa tawo. Luyo sa mga programa ug produkto sa media, aduna kini’y mga mensahe nga duha og direksyon –  makapalambo o makapapusgay ba hinoon sa kultura sa tawo, labi na sa mga mithi nga iyang gihuptan, sa pagtuo nga iyang gituohan, ug sa moralidad nga iyang gipuy-an.

IV.     MGA TEORIYA SA MEDIA (Media Theories)

Dunay daghang mga teoriya nga gigamit  sa  pagmatuod sa  media effects sa mga kanunay nga mogamit niini.  Ang usa sa maong mga theories gitawag og  Cultivation theory. The basic assumption underlying  this approach is that  repeated exposures to consistent media  portrayals and themes will influence a person’s  perceptions of these items in the direction of the media portrayals. In effect, learning from the media environment is generalized, sometimes incorrectly, to the social environment.

Sa atong pagbalik sa sugilanon ni Tiya Belen, atong mahibaw-an nga usa sa mga kanunay niya nga gipaminaw sa radyo  mao ang programa sa usa ka komentarista.  Sa kanunayng pagpaminaw ni Tiya Belen sa mga negatibo nga komentaryo  mahitungod sa nahitabo sa mga monghe sa Simala, nausab ang iyang  panglantaw ug pagdebosyon didto sa Simala. Tungod sa iyang mga nadunggan, si Tiya Belen wala na moadto pag-usab sa Simala.

Ang lain usab nga theory nga dunay kalambigitan mahitungod sa epekto sa media exposure mao ang gitawag og Social-learning theory. This suggests that the behaviors observed in the media will be imitated by observers. This theory also predicts that antisocial or prosocial acts can be learned by watching films or television.

Usa sa mga kontra kaayo ni Tiya Belen mao ang iyang pangumangkon nga lalaki nga 3rd year high school nga ginganlan og Junjun. Maglagut si Tiya Belen matag panahon nga makit-an niya si Junjun nga magsul-ot og headband. Dili man hinayon ang iyang pagumangkon, apan hilig na kini mosul-ut og headband sukad kini nagtan-aw og usa ka programa sa telebisyon diin usa ka contestant nga lalaki nga housemate kanunay magsul-ob og headband. Sa hunahuna ni Tiya Belen ang headband para lamang sa babaye, apan alang kang Junjun kini pwede na nga isul-og lalaki kay maoy iyang nakita sa programa sa telebisyon.

Sa atong mga gihatag nga mga pananglitan sa ibabaw, atong maamguhan nga luyo sa entertainment function  sa media, ang correlation function naglihok diay usab sulod sa hunahuna ug galamhan sa tawo diha sa iyang paggamit og media . ug kining correlation function nagdala og mga mithi nga ipadyag unya sa nahingtungdan diha sa iyang mga buhat, lihok ug matang sa kinabuhi.

Niining tungora atong malantawan nga ang media exposure adunay importansiya sa atong kultura. Kini tungod kay ang media either makapalig-on sa atong kultura o makapa-usab o makapawagtang niini. Kung ngano nga ingon niana ang dagan sa kahimtang sa atong kultura diha sa atong paggamit sa media atong  mahibaw-an ang tubag pinaagi sa mga tawo nga anaa luyo sa media industry ug sa mga tawo nga tiggamit sa media.

V.    COMMUNICATION MODEL

Usa sa nindot nga paagi sa pagpasabot mahitungod sa lain-laing epekto sa media diha sa mga naggamit niini gihatag ni Maletzke diha sa iyang communication model. Matud pa niya ang mga media products bunga gayud sa mga daghang mga butang nga nag-influence sa naghimo niini. Kini naglakip sa iyang cultural and educational background, business affiliation, and  sociological and psychological conditions.  Kini ang butang nga nagpaluyo sa trabaho sa producers, writers, directors, artists, actors, commentators, talk show hosts, editors, ug uban pa.

Usa ka pananglitan sa butang nga nag-influence sa desisyon sa mga anaa nagtrabaho sa media mao ang matang sa relihiyon. Alang kanila dili maayo nga kini ilakip sa programa sa television kay makapawala kini og gana sa mga manan-away.  Mao kini ang nasinati sa usa singer sa usa ka television network kinsa gitambangan sa iyang director sa dili pagpasalamat sa Diyos ug sa Mahal nga Birhen diha sa iyang mga pasundayag ug konsiyerto kay kini matud pa sa taga television network makapa-turn off sa mga tawo.

Usa sa mga nindot nga punto nga giduso sa communcation model ni Maletzke mao nga ang tawo nga modawat og media messages isip usa ka aktibo nga receiver of messages ug dili morag robot lamang nga modawat sa unsay ihatag sa media sa way pagpangutana. Si Maletzke nagpasabut nga ang receiver sa media messages makamaong mopili ug modawat sa mga mensahe gikan sa media basi  sa iyang kaugalingon nga mga social, cultural, psychological and economic factors.  Dinhi makita nato ang dakung tahas sa media receiver sa pagdawat o pagsalikway sa programa o salida gikan sa media.

VI.     DUHA KA RELIGIOUS DRAMA

Niadtong batan-on pa si Tiya Belen niadtong mga dekada 70 dihay drama sa radio nga iyang paminawon kanunay,  kini gipanguluhan og  “Mga Mata ni Angelita”. Religious ang tema sa maong drama apan daghan ang naminaw niini. Tungod sa pagkasikat sa mao nga drama gihimo kini nga pelikula ug gipasalida sa mga sinehan sa tibuok nasud.  Human sa maong sugilanon  wala nay nakabalik nga religious drama sa radyo nga susama ka popolar sa  Mga Mata ni Angelita.

Human sa taas nga panahon, niining tuig 2009, ninggimaw ang usa ka religious drama apan kini anaa sa telebisyon ug nahimong popolar usab alang sa mga Filipino tv viewers ug kini gipanguluhan og May Bukas Pa.  Matud pa sa usa ka komentarista, ang pagkahimugso niining maong drama sa telebisyon usa ka pamaagi sa pagpamawi sa telebisyon network kinsa nakadawat og daghang mga pagsaway sa ilang pagpasundayag sa primetime  og usa ka drama sa telebisyon nga ang tema kay sex ug violence. Sukwahi sa pagtuo sa mga taga media network, kini wala dawata sa kadaghanan.  Sa ilang pagpaninguha sa pagkuha pagbalik sa pagsalig ug sentiment sa mga manan-away, ang mga taga media network misulay  sa pagpasundayag og usa ka drama nga religious ang tema. Ug kini nagustuhan sa manan-away ug gisunod ug giatangan dayon kini matag gabii.

VII.    ANG MEDIA UG  KULTURA

Ang nahitabo nga kalampusan sa religious drama nga atong gihisgutan sa ibabaw  nagpadayag og mga makahuluganong punto mahitungod sa relasyon tali sa media ug religious culture.

1.    Ang media nagpabilin nga lahi nga institution sa Simbahan. Ang tuyo og tumong sa media mao ang paghatag og kalingawan ug pagkuha og tag-as nga ratings.
2.    Dili tanan nga himoon ug ipasundayag sa mga taga media nagpasabot nga kini reflection sa kultura sa mga  anna-away kondili kini kasagaran  bunga sa mga liberal ideas sa mga taga media.
3.    Ang mga  anna-away o media consumers dili mga passive recipients sa mga  gigama sa media kon dili nangita usab sila og maundanon ug makahulugan nga mga programa.
4.    Daghan sa mga  anna-away ang wa maka-uyon sa kultura nga gigama sa entertainment media.
5.    Kasagaran sa mga  anna-away o mga mogamit og media nagpabilin nga matinumanon ug naghatag og bili sa ilang kultura.

VIII.    PASTORAL IMPLICATIONS

1.    Pagtabang sa mga Tawo diha sa Media

Daghan sa mga media personnel nahilakip sa atong simbahan. Diha sa ilang mga paghimo og mga programa, usa sa mga aspeto nga mamahimo nilang basihan mao ang ilang cultural background o religious orientation.  Dinhi niining dapita mahimong makahuluganon ug makatabang og daku ang mga ipaambit sa simbahan nga mga pagtulon-an o programa ngadto kanila. Kini maoy ilang mamahimong mga materyales sa paghimo og mga salida ug mga programa.

Ang atong teologiya karon nagkinahanglan og bag-ong pamaagi sa pagpagsundayag.  Ang atong mga pagtulon-an ug kultura kinahanglang ibalik og padayag. Apan kini buhaton sa mga pamaagi nga mahaum sa panahon karon.  Tungod niini ang Simbahan  nagkinahanglan sa tabang sa mga artists, writers, directors, ug designers nga anaa sa media aron paghatag og bag-ong dagway sa pagpadayag sa atong kultura, pagtoo ug moralidad. Usa ka pananglitan niini mao ang teleserye nga May Bukas pa. Si Santino binasi sa usa ka character sa karaan nga pelikula, apan si Santino sa lab-as ug bag-o nga pamaagi.

2.    Paggiya sa mga Mogamit sa Media

Daghan sa atong mga kaigsoonan ang wala mahimuot sa ilang mga nakita sa mga pasundayag sa telebisyon ug mga sinehan, mga programa sa  anna ug sa mga nasulat sa mga pamantalaan. Daghan sa atong mga kaigsoonan nangita og makagiya kanila aron matudloan sila nga mamahimong critical sila sa ilang pagdawat og mga programa gikan sa media.  Dinhi niining bahina  anna  nato ang tahas sa Simbahan sa paghimo og programa nga makahatag og giya sa mga tawo sa ilang paggamit og media.  Ang kausaban sa pagdawat sa katawhan sa mga produkto sa media tungad sa ilang naangkon nga kahibalo daku unya og matabang sa pagbag-o sa mga pamaagi ug mga programa sa media.

IX.    KATAPUSAN

Ang atong Kultura karon nahimutang sa kakuyaw. Kini tungod sa presensya sa daghang mga programa sa telebisyon nga nagdala og nagkalainlaing mga mithi. Ang paggamit sa media karon pinasikad sa katuyuan nga kalingawan. Kon dili igmat ang  anna-away magpadayon ang pagpanghasi sa mga bag-ong kultura nga gikan sa laing mga nasud o gikan sa hunahuna ug intention sa mga tiggama og mga programa sa telebisyon.

Ang Simbahan nakahibalo sa kahimtang sa atong  kultura karon. Ang iyang panawagan mao nga aduna kitay mamahimong mga lakang sa pagpanalipod niini.  Kining maong buhat mamahimo diha sa paghatag og mga programa ug giya sa mga lain-laing sectors diha sa atong simbahan aron mamahimong silang critical sa ilang paggamit sa media.  Alang sa mga anaa sa media, ang simbahan nakakita sa iyang dakung hagit ug tahas  sa pagkabig kanila sa paglakip sa Kristohanong pagtulon-an ug kultura diha sa ilang mga programa.

Hinikay ni: Fr. Agustin V. Ancajas